As pilas utilízanse en transistores, xoguetes, lanternas, reloxos, calculadoras ... As pilas conteñen algúns metais pesantes como o mercurio, o cadmio ou o chumbo, que son potencialment perigosos para a saúde e o medio ambiente.
Se as pilas vértense á natureza incontroladamente, o auga da chuvia pode arrastrar os metais para os cursos subterráneos de auga e desde estes, para os ríos e o mar, coa posible afectación de seres vivos. No caso de queimas incontroladas os metais pódense evaporizar e dispersar polo aire e cando chove, poden ser arrastrados para o chan e para os cursos de auga. A maior parte dos metais pesantes son bioacumulativos e pasan dun organismo a outro a través da cadea alimentaria.
Por iso, as pilas considérase residuos especiais e estan suxeitas a unha recollida e tratamento específicos.

Tipos de pilas

Pilas botón: son pilas que se caracterizan por ter unha dimensión reducida e xeralmente forma de botón. Utilízanse en aparellos pequenos e omo exemplo débese citar as pilas de mercurio e de litio. Pese á súa medida, son as máis contaminantes xa que conteñen unha maior cantidade de metais pesados.

As pilas grandes: estas pilas caracterízanse polas súas grandes dimensións e a súa utilización en aparellos máis voluminosos. As máis comúns son as pilas bastón polas súas dimensións e as pilas de petaca (ej. pilas salinas ou de Leclanché, as pilas alcalinas...) e en menos cantidade atopamos as de petaca. Conteñen menos metais pesantes pero prodúcense moitas máis.

As baterías de móbil: finalmente débese ter en conta as baterías de móbil. Estas son pilas recargables que se poden utilizar durante moito tempo. As máis frecuentes son as de níquel-cadmio.

O tratamento

O proceso de tratamento e reciclaxe das pilas consta de dúas unidades diferenciadas:
1.- A unidade de tratamento e reciclaxe de pilas convencionais
2.- A unidade de tratamento e reciclaxe de pilas botón.

1.- Recollida selectiva de pilas convencionais.
As pilas son sometidas a un proceso mecánico con diferentes etapas de trituración baixo condicións de refrixeración con nitróxeno. Despois de pasar por unha canalización vibratoria e un lavado con auga sepáranse os metais férreos e non férreos, plástico, papel e po de pilas.

O po das pilas pasa ao proceso hidrometalúrxico para recuperar os diferentes metais que contén. Engadindo acedo e reactivos conseguimos finalmente os seguintes materiais listos para a súa almacenaxe e venda:

• grafito e bióxido de manganeso
• cimento metálico Hg, Cu, Nin, Zn e Cd.
• disolución de sulfato de zinc
• sales de manganeso

2.- Recollida selectiva de pilas botón.

• Carga nun contedor de 350 Kg para introducilo no destilador.
• Cuarto de destilación onde sepáranse os casquetes metálicos das pilas botón do mercurio que se almacena tamén para a súa venda.

A recollida selectiva de pilas

Co lema Apila o mercurio a parte iniciouse o ano 1992 a recollida selectiva de pilas a través dos establecementos comerciais en Cataluña. Con esa finalidade a Xunta de Residuos (agora Axencia de Residuos de Cataluña) facilitou os contedores específicos para que os cidadáns puidesen depositar este material. Actualmente hai máis de 16.000 puntos de recollida de pilas en Cataluña.
Aínda así, o proceso de recollida depende do oríxen das pilas:

• As pilas de orixe doméstico pódense depositar nos contedores específicos para pilas que existen nas tendas de venda de aparellos eléctricos, de xoguetes, de fotografía, reloxería, xoiería, etc. e tamén nos puntos limpos, e desde agora tamén nos Minipuntos Limpos. Estes establecementos son os denominados puntos de recollida. BLIPVERT actúa como punto centralizador de todas as pilas recolleitas en nosos Minipuntos Limpos e posteriormente son entregadas á empresa PILAGEST onde son correctamente recicladas.
  
• As pilas de orixe industrial téñense que almacenar nas empresas, separadamente dos outros residuos e sen mesturarse con envoltorios de papel, plástico ou cartón. En calquera caso, débense separar as pilas de formato grande das pilas botón.

A recollida de pilas nos últimos anos aumentou considerabelmente

O modelo de xestión

O modelo de xestión establecido consiste na recollida a través de establecementos colaboradores onde quedan incluídos os Minipuntos Limpos BLIPVERT para despois transportar as pilas recolleitas ao Centro de Tratamento e Reciclaxe do Pont de Vilomara (Bages). Desta maneira se recicla un residuo perigoso i evítase que contamine ao medio ambiente e estrague a saúde das persoas.
A lei 6/1993, do 15 de xullo, reguladora de residuos, establece que o tratamento das pilas é un servizo público de titularidade da Generalitat. Neste sentido, a Axencia de Residuos de Cataluña ten a responsabilidade de asumir a xestión e adoptou por valorizar estes residuos e recuperar os metais pesantes das pilas para o seu posterior utilización noutros procesos produtivos. O tratamento das pilas botón consta principalmente da recuperación do mercurio que conteñen.
A empresa concesionaria do servizo público, escollida por concurso público, é PILAGEST, SL que actualmente se encarga da recollida, o transporte e o tratamento das pilas que se xeran en Cataluña.

Pilas: preguntas e respostas

Que se entende por pila fóra de uso?

As pilas que todos nós utilizamos en transistores, xoguetes, lanternas ... e as pilas botón, esas pequenas pilas de reloxo, calculadoras e outros pequenos aparellos, conteñen metais como o mercurio, o cadmio ou o chumbo, que son potencialmente perigosos para a saúde e o medio ambiente. Por iso, estes residuos débense considerar residuos especiais.

Que pilas son?

As pilas obxecto do servizo público son todas as pilas que se comercializan. Existe unha gama moi ampla de pilas, pero pódense clasificar fundamentalmente en tres grandes grupos:

• As pilas de grande formato: son pilas que se caracterizan polas súas grandes dimensións e a súa utilización en aparellos voluminosos. Os exemplos máis coñecidos son as pilas salinas ou de Leclanché e as pilas alcalinas.
• As pilas botón: son pilas que se caracterizan por ter unha dimensión reducida e xeralmente forma de botón. Utilízanse en aparellos pequenos e como a exemplo se debe citar as pilas de mercurio e de litio.
• Os acumuladores secos: son pilas recargables, de xeito que pódense utilizar durante moito tempo. Os máis frecuentes son de níquel-cadmio.

Por que tense que tratar as pilas?

Cando tiramos as pilas ao caldeiro do lixo, estamos tirando os metais que conteñen. Iso supón un risco ambiental.

• Se  se dispóñen nun escorredoiro incontrolado, a auga da chuvia pode arrastrar os metais para os cursos subterraneos de auga e desde estes para os ríos e o mar coa posible afectación de seres vivos.
  
• Se se queiman nunha incinerador desaxeitada, os metais  evaporízanse, dispérsanse polo aire e cando chove son arrastrados para o chan e os cursos de auga. A maior parte dos metais son bioacumulativos e pasan dun organismo a outro a través da cadea alimentaria. As instalacións de xestión de residuos que hai en Cataluña, tanto vertedoiros como incineradoras, xa cumpren as normas moi estritas (impermeabilización do chan ou depuración de gases).

En consecuencia evítanse estes problemas. De todos xeitos, a recollida separada das pilas elimina completamente calquera risco nestas instalacións.

Que obrigas ten o produtor ou posuidor de pilas?

O produtor ou posuidor de pilas é responsable da súa correcta destinación, é dicir, débeas entregar en condicións axeitadas á empresa explotadora do servizo ou aos puntos de recollida establecidos. É por iso que non debe verter as pilas co resto de residuos.

Cal é o proceso de recollida de pilas?

• O proceso de recollida depende da orixe das pilas.
  
• As pilas de orixe doméstico pódense depositar nos contedores específicos para pilas que atopamos nas tendas de venda de aparellos eléctricos, de xoguetes, de fotografía, reloxería, xoiería, etc. Tamén nos puntos limpos e a partir de agora nos Minipuntos Limpos BLIPVERT. Estes establecementos son os denominados puntos de recollida.
• As pilas de orixe industrial débense almacenar nas empresas, separadamente dos outros residuos e sen mesturalas cos envoltorios de papel, plástico ou cartón. En calquera caso, débense separar as pilas de grande formato das pilas botón.

Que facer cando o contedor está cheo?

O servizo integral de BLIPVERT anticípase sempre a esta eventualidade. En todo caso, se un Minipunto Limpo BLIPVERT está cheo poden chamar ao teléfono 938467185 ou mandar un mail a info@blipvert.es

Como deben tratarse as pilas?

En Cataluña, o tratamento das pilas é un servizo público de titularidade da Generalitat de Catalunya. Neste sentido, a Axencia de Residuos de Cataluña, que ten a responsabilidade de asumir a xestión, optou por valorizar este tipo de residuos e recuperar os metais pesantes das pilas de grande formato para o seu posterior utilización noutros procesos produtivos. O tratamento das pilas botón consta principalmente da recuperación do mercurio que conteñen.

Cal é a empresa concesionaria do servizo público?

A empresa concesionaria do servizo publico, escollida por concurso público é PILAGEST, SL, que actualmente se encarga da recollida, o transporte e o tratamento das pilas que se xeran en Cataluña. Así, calquera empresa produtora ou poseedora de pilas pódese poñer en contacto con PILAGEST para que recóllaas. O teléfono de recollida de pilas é o 900 30 05 06.

Onde se tratan  as pilas?

As pilas trátanse nunha planta de valorización de pilas que a Axencia de Residuos de Cataluña ten situada no Pont de Vilomara i Rocafort (Bages). A empresa encargada da explotación desta instalación é PILAGEST, SL. A súa capacidade de tratamento é de 2.000 toneladas ao ano de pilas bastón e 15 toneladas de pilas botón.

Como formalízase a xestión das pilas?

O particular posuidor de pilas fóra de uso tenas que depositar nos contedores específicos do seu municipio, nos puntos limpos ou os Minipuntos Limpos BLIPVERT. BLIPVERT é transportista de residuos especiais e dispón do código de transportista T-1935, formaliza a folla de seguimento, documento no cal consta a cantidade de pilas recolleitas, a data de recollida, os datos do transportista e os datos do xestor.

Cal é a normativa aplicable á xestión das pilas?

Lei 6/1993, de 15 de xullo, reguladora dos residuos. Decreto 93/1999. de 6 de abril, sobre procedementos de xestión de residuos.

Cales son as tarifas do Servizo de xestión de pilas?

As pilas de orixe doméstico recóllense e tratan gratuitamente. O servizo de tratamento de pilas de orixe industrial está sometido ás tarifas do servizo público que dependen do tipo de pilas que se trate e da cantidade a xestionar. A empresa xestora do servizo público PILAGEST informará das tarifas en vigor. PILAGEST ofrece tamén o servizo de recollida de pilas, que pode efectuar calquera transportista autorizado para esta tarefa.